Warmtepomp in een oud huis: is je huis er klaar voor?

Een warmtepomp kan in een oud huis, maar meestal pas nadat je dak, ramen en muren geïsoleerd zijn. Doe je het omgekeerd, dan koop je een toestel dat tweeënhalf keer zo zwaar is als nodig, en dat kost je al snel 5.000 euro meer. Of jouw huis klaar is, weet je met vijf vragen: is het geïsoleerd, krijgen je radiatoren het warm met water van 55 °C, hoeveel vermogen schat je EPC, kan je elektriciteit het aan, en waar komt de buitenunit?

Hieronder staan die vijf vragen, welk type bij een oud huis past, wat het kost volgens vier bronnen, wat je aan premie en btw terugkrijgt per inkomenscategorie, en wanneer het loont tegenover je gasketel.

Is je huis klaar? Vijf vragen

Kort: vier keer ja op de eerste vier vragen en een plek voor de buitenunit, dan kan je een offerte vragen. Eén nee betekent meestal: eerst iets anders doen.

1. Is de schil geïsoleerd?

Hoe meer warmte je huis verliest, hoe groter en duurder het toestel. Test-Aankoop rekent met ongeveer 11.000 euro voor een toestel van 10 kW en meer dan 16.000 euro voor 25 kW, het vermogen dat een slecht geïsoleerd huis nodig heeft. Daarom komt de warmtepomp in de volgorde van renoveren na het dak, de ramen en de muren. Wat elke isolatietechniek kost, staat in een oud huis isoleren.

2. Krijgen je radiatoren het warm op 55 °C?

Dat is de vraag die het vaakst over een oud huis beslist. Een warmtepomp werkt het zuinigst met water dat niet zo heet is. De premie vraagt daarom dat het afgiftesysteem ingesteld is op hoogstens 55 °C. Dat gaat over hoe het systeem staat afgesteld, niet over wat het toestel maximaal kan.

Een eenvoudige test, als je nog met de gasketel stookt (Stad Gent raadt dezelfde test aan, met 50 °C bij buitentemperaturen onder 10 °C): zet de aanvoertemperatuur van de ketel in de winter een week op 55 °C. Blijven de kamers warm genoeg, dan zijn je radiatoren groot genoeg voor je huis zoals het nu is. Na meer isolatie lukt het nog makkelijker. Worden de kamers niet warm, dan heb je drie opties: eerst verder isoleren, de kleinste radiatoren vervangen door grotere, of vloerverwarming. Die laatste kies je vóór je de vloer isoleert, anders breek je later alles opnieuw open.

Radiatoren en vloerverwarming tellen niet mee voor de premie. Ze vallen wel onder de 6% btw voor renovatie, als een aannemer ze levert en plaatst in een woning ouder dan 10 jaar (zie verder).

3. Wat zegt je EPC over het vermogen?

Sinds 1 juli 2026 toont een nieuw EPC een schatting van het verwarmingsvermogen dat je huis nodig heeft. Dat getal is er om te vermijden dat een installateur een te groot toestel voorstelt. Je EPC uit de verkoop is waarschijnlijk ouder en beschrijft het huis vóór je werken. Laat je na de isolatie een nieuw EPC maken, dan heb je meteen een actueel vermogen. Dat EPC heb je toch nodig als bewijs voor label D. Hoe je het leest, staat in je EPC lezen.

Het EPC-getal vervangt geen warmteverliesberekening. Vraag de installateur hoe hij tot zijn vermogen komt, en wantrouw een offerte die het niet uitlegt.

4. Kan je elektriciteit het aan?

Een warmtepomp is een groot elektrisch toestel. Laat de installateur nakijken of je zekeringkast en je aansluiting het aankunnen, en zet dat in de offerte. Was de elektrische keuring bij de verkoop negatief, dan moet je installatie binnen 18 maanden na de akte in orde zijn. Neem de warmtepomp, een inductievuur en eventueel een laadpaal dan meteen mee in het plan. Meer in negatieve elektrische keuring.

5. Waar komt de buitenunit?

Een lucht-waterwarmtepomp heeft een buitenunit met een ventilator. Bij een rijhuis is de keuze meestal beperkt tot de achtergevel of een plat dak, dicht bij de buren. Vraag bij je gemeente of je een vergunning nodig hebt en welke voorschriften er gelden, en vraag de installateur hoeveel geluid de unit maakt op de plek die hij voorstelt. Is er echt geen plaats, dan blijft een geothermische warmtepomp over (zonder buitenunit, met een boring).

Welk type past bij een oud huis?

Kort: in de meeste oude huizen met radiatoren is het een lucht-waterwarmtepomp. Hybride is een tussenstap, lucht-lucht een aanvulling, geothermisch de keuze zonder buitenunit, met de hoogste premie.

Premies voor aanvragen sinds 1 maart 2026. De premie is nooit meer dan een deel van de factuur zonder btw: 20% (categorie 1), 25% (categorie 2), 35% (categorie 3) of 50% (categorie 4). Categorie 1 en 2 kunnen alleen aanvragen tot en met 31 december 2027. Laatst gecontroleerd: 11 november 2026.

Drie voorwaarden die per type verschillen:

• Lucht-water moet de enige centrale verwarming van het huis zijn. Hou je de gasketel, dan is het geen lucht-water meer voor de premie. Alleen als ketel en warmtepomp samen een erkende hybride vormen (gascondensatieketel, één regeling, pakketlabel van 110%), krijg je de lagere hybridepremie.
• Hybride krijgt alleen premie als het pakket een seizoensrendement van minstens 110% haalt. Het etiket volstaat niet, je hebt ook de productkaart nodig.
• Lucht-lucht krijgt sinds 1 maart 2026 alleen nog premie als het de enige centrale verwarming is en je huis volledig fossielvrij is. Anders moet de koelfunctie onomkeerbaar uitgeschakeld zijn; uitzetten in de software volstaat niet. Een toestel dat vooral als airco dient, krijgt niets.

Wat kost een lucht-waterwarmtepomp?

Kort: reken op 9.000 tot 15.000 euro zonder btw voor het toestel met boiler en buffervat, geplaatst. Het aanpassen van radiatoren komt erbovenop.

Vier bronnen naast elkaar:

De bronnen liggen dicht bij elkaar: 9.000 tot 15.000 euro is een veilige bandbreedte voor een gewoon huis. De bedragen van het offerteplatform en de vergelijkingssite zijn alleen een richtwaarde. Reken er niet op dat deze posten inbegrepen zijn: grotere radiatoren, nieuwe leidingen, vloerverwarming, de elektriciteit en het weghalen van de oude ketel en de stookolietank. Die posten vraag je apart in de offerte.

Wat krijg je terug aan premie en btw?

Kort: in een huis ouder dan 10 jaar betaal je 6% btw. De premie hangt af van je inkomenscategorie, en in categorie 3 en 4 haal je vaak het maximumpercentage eerder dan het bedrag.

De premie in een rekenvoorbeeld

Neem een rijhuis uit 1962 met label F en een gasketel uit 2004. Na de isolatie van dak, ramen en spouw volstaat een lucht-waterwarmtepomp van 10 kW, voor 11.000 euro zonder btw (de prijs van Test-Aankoop). We nemen aan dat de hele factuur premiewaardig is: toestel, toebehoren, montage en regeling. Komen er een boiler en een buffervat bij en tellen die mee als toebehoren, dan stijgt de factuur en kom je dichter bij het volle bedrag.

Alle bedragen in euro. In categorie 3 en 4 bepaalt bij deze prijs het percentage de premie, niet het bedrag uit de premietabel. Je volle 4.500 of 6.000 euro krijg je pas vanaf een factuur van ongeveer 12.860 euro (categorie 3) of 12.000 euro (categorie 4) zonder btw.

In categorie 3 en 4 komt er 50% bij als je huis in een straat zonder aardgas ligt, of als de warmtepomp elektrische weerstandsverwarming vervangt waarvoor je een actief uitsluitend nachttarief hebt. Het maximumpercentage blijft gelden. Categorie 1 en 2 krijgen die verhoging sinds 1 maart 2026 niet meer.

De regels die je premie kosten

• Een RESCert-installateur moet de warmtepomp plaatsen of de plaatsing valideren. Vraag zijn certificaat vóór je tekent.
• Productlabel: A+ of beter voor lucht-water en lucht-lucht, A++ voor geothermisch.
• Radiatoren en vloerverwarming tellen niet mee voor de premie, net zoals het weghalen van de oude installatie. Laat ze apart op de factuur zetten.
• De factuur moet minstens 1.000 euro zonder btw bedragen en mag op de aanvraagdatum niet ouder zijn dan 24 maanden. De aanvraagdatum bepaalt het bedrag.
• Om de 10 jaar één premie voor een warmtepomp, per woning en per aanvrager. Kocht je een huis waarvan de vorige eigenaar al premie kreeg, dan kan jij toch meteen aanvragen.
• Warmtepompboiler en warmtepomp: plaats je ze tegelijk, dan krijg je alleen premie voor de warmtepomp. Komt de boiler eerst, met een eerdere factuurdatum, dan krijg je voor allebei premie.
• Een tweede woning op de aanvraagdatum, volledig in eigendom, zet je automatisch in categorie 1.

Alle bedragen en inkomensgrenzen per categorie staan in de premies voor renovatie. De precieze voorwaarden staan op de premiepagina voor warmtepompen van de Vlaamse overheid.

6% btw: wat je elders leest en wat voor een oud huis geldt

Voor een woning die al minstens 10 jaar in gebruik is, geldt het gewone renovatietarief van 6%. De voorwaarden: je woont er privé, dezelfde aannemer levert en plaatst, en hij factureert rechtstreeks aan jou als eigenaar of huurder. Dat is geen tijdelijke regeling.

Je leest vaak “6% op warmtepompen tot eind 2030”. Dat gaat over de tijdelijke maatregel voor woningen die nog geen 10 jaar in gebruik zijn (circulaire 2026/C/19). Ook de uitsluitingen die daarbij genoemd worden, zoals radiatoren en leidingen, gaan over die jongere woningen. Voor je oud huis vallen radiatoren en thermostaten die de aannemer levert en plaatst onder het renovatietarief.

Twee uitzonderingen raken ook een oud huis:

• Een nieuwe gasketel valt sinds juli 2025 onder 21%, ook in een woning ouder dan 10 jaar.
• Een hybride. In een oud huis valt alleen de gasketel onder 21%. De warmtepomp en de radiatoren blijven 6%. Laat de aannemer het per onderdeel op de factuur zetten: zonder opsplitsing betaal je overal 21%. Bij één totaalprijs mag hij die forfaitair splitsen: 35% aan 21% en 65% aan 6% (volgens circulaire 2025/C/47, een mogelijkheid en geen verplichting). Op een hybride pakket van 26.000 euro zonder btw is dat 9.100 euro aan 21% en 16.900 euro aan 6%.

Wat het verschil betekent: op een factuur van 11.000 euro zonder btw betaal je 660 euro btw tegen 6% en 2.310 euro tegen 21%.

Wat kost een te zwaar toestel?

Kort: minstens 4.650 euro netto, en de premie vangt daar bijna niets van op.

Dezelfde rijwoning, maar de warmtepomp komt vóór de isolatie. De installateur rekent op het huis zoals het nu is en stelt 25 kW voor. Test-Aankoop zegt daarover: meer dan 16.000 euro, 45% duurder dan het toestel van 10 kW. We rekenen met 16.000 euro zonder btw, dus aan de lage kant.

Alle bedragen in euro. En de rekening stopt daar niet. Isoleer je daarna toch, dan heb je een toestel dat voor je huis te groot is, en een warmtepomp gaat tot 20 jaar mee.

Voor categorie 1 en 2 is dit de valkuil van de deadline. Je warmtepomppremie bestaat alleen voor aanvragen tot en met 31 december 2027. Die 1.500 euro is geen reden om een warmtepomp te plaatsen op een huis dat nog niet geïsoleerd is: het te zware toestel kost meer dan drie keer de premie. Lukt de isolatie vóór eind 2027, plan de warmtepomp dan meteen erna. Lukt dat niet, dan is een premie van 1.500 euro missen goedkoper. Meer fouten van dit soort staan in twaalf fouten die kopers van een oud huis duur betalen.

Loont een warmtepomp tegenover je gasketel?

Kort: vandaag vaak nog niet. Het loont vooral in een goed geïsoleerd huis, het best met vloerverwarming, en voor wie de hoogste premie krijgt.

De energieregulator CREG vergeleek in 2025 de kosten van verwarmen met een warmtepomp en met een ketel. De uitkomst: wie overstapt van aardgas, wint daar in de meeste gevallen weinig bij. Het verbruiksvoordeel zit vooral bij woningen met vloerverwarming en gemiddelde tot goede isolatie. Met radiatoren en zwakke isolatie verdwijnt het grotendeels. Rekent je ook de aankoop mee, dan is een warmtepomp voor een Vlaams gezin moeilijk goedkoper te krijgen dan een gasketel. Alleen bij zeer zuinige woningen met de hoogste premies lukt het. De belangrijkste reden: de elektriciteitsprijs ligt ongeveer drie keer zo hoog als de gasprijs.

Tegenover stookolie ligt het anders: daar loont een warmtepomp zonder premie bij zeer goede isolatie en een systeem op lage temperatuur, en met radiatoren en zwakkere isolatie heb je de premie nodig om het te laten lonen.

Wat dat voor jouw beslissing betekent:

Twee dingen veranderen de rekensom de komende jaren. Vanaf 2028 start het tweede Europese emissiehandelssysteem (ETS2), dat verwarmen op gas volgens Test-Aankoop ongeveer 220 euro per jaar duurder maakt voor een gemiddeld gezin. En een toestel dat je nu kiest, gaat tot 20 jaar mee. Test-Aankoop raadt daarom aan je verwarming met vooruitzicht te kiezen. Alle opties voor een oude ketel naast elkaar staan in een oude verwarmingsketel vervangen.

Hybride: tussenstap of omweg?

Een hybride combineert een kleinere warmtepomp met een gasketel. Het idee: in een huis dat nog niet volledig geïsoleerd is, hoeft de warmtepomp het niet alleen te doen. Er zijn wel drie nadelen. De premie is lager (800 euro in categorie 1 en 2, 3.000 en 4.000 euro in categorie 3 en 4). De gasketel zit aan 21% btw, en zonder opsplitsing op de factuur geldt dat tarief voor het hele pakket. En omdat je maar om de 10 jaar premie voor een warmtepomp krijgt voor dezelfde woning, is de kans groot dat je voor een volledige warmtepomp later geen premie meer krijgt.

Ventilatie en de warmtepompboiler

Kort: zorg eerst voor ventilatie, en overweeg een warmtepompboiler als je de ketel nog een tijd houdt.

Een geïsoleerd huis zonder ventilatie krijgt vocht en schimmel, en dat los je niet op met een warmtepomp. Sinds 2024 zakt je EPC-label ook zonder voldoende ventilatie. Plan ventilatie dus samen met de ramen. Meer in ventilatie: systeem C of D.

Houd je je gasketel nog enkele jaren, dan kan een warmtepompboiler (alleen voor warm water) al een stap zijn. De premie is 450 euro in categorie 1 en 2, 1.050 euro in categorie 3 en 1.200 euro in categorie 4. Plaats je hem vóór de warmtepomp, met een eerdere factuur, dan kan je later voor beide premie krijgen. Categorie 1 en 2: ook hier geldt de deadline van 31 december 2027.

Hoelang gaat een warmtepomp mee?

Kort: tot ongeveer 20 jaar volgens Test-Aankoop, 15 tot 20 jaar volgens andere bronnen.

Dat is ongeveer zo lang als je de keuze moet meedragen, en twee keer de termijn waarna je opnieuw premie kan vragen. Laat het toestel onderhouden zoals de fabrikant voorschrijft, en bewaar de factuur, de productkaart en het certificaat van de installateur bij je EPC en je attesten. Een volgende koper vraagt ernaar.

Wat het geheel kost

Een warmtepomp is zelden het eerste werk in een oud huis, maar vaak het laatste grote. Wat dak, ramen, muren en ventilatie vooraf kosten en wat je ervan terugkrijgt, rekenen we per woningtype uit in de kosten van F naar D. Wat er na de akte wettelijk wanneer moet, staat in oud huis gekocht: wat nu.